Tijdens de prille herfst van 2024 trokken we voor vijf dagen naar het Beierse Woud of – in het Duits – Der Bayerische Wald.
Het Beierse Woud is een middelgebergte in de Duitse deelstaat Beieren. Het behoort geografisch tot het Bohemer Woud en loopt langs de grens met Tsjechië. Het Beierse Woud situeert zich noordelijk van Regensburg tot aan de stad Passau. Aan de Tsjechische kant ligt Nationaal park Šumava. Beide samen vormen ze met hun beschermde bossen, weiden en veengebieden het grootste grensoverschrijdende Nationale Park in Midden-Europa, zowat 1000 km² groot. De hoogste toppen van dit middelgebergte zijn de Großer Arber (1456 m) en de Großer Rachel (1453 m). Het opstarten van het nationale park in 1970 had grote consequenties: de bosbouw werd gestaakt en de natuur mocht gewoon weer zijn gang gaan.
Passau
We beginnen onze verkenning van het Beierse Woud in de stad Passau, aan de grens tussen Duitsland en Oostenrijk. De stad ligt op een smal schiereiland tussen de Inn en de Donau. En dankte zijn welvaart in het verleden aan de gunstige ligging aan die samenvloeiing. Naast de Inn mondt hier ook de Ilz uit in de Donau. Het best kan men de samenloop van de drie rivieren bekijken vanop het terras aan de Schaiblingsturm. Het groenachtige water van de Inn, het zwarte maar heldere water van de Ilz (afkomstig uit een moerasgebied) en het blauwe (maar vaak bruine) water van de Donau vermengen zich hier.
Boottochtjes, zoals met een plaatselijke riviercruise, laten je kennismaken met dat drierivierengebied. Die rivieren zorgen er echter ook voor dat de benedenstad regelmatig onder water komt te staan…
De scheepsvaart op de Donau vormde al in de Middeleeuwen de belangrijkste bron van inkomsten. De plaatselijke kooplieden hadden het stapelrecht op bijvoorbeeld graan, wijn en zout. En vermits zout in die tijd kostbaar was, vormde dat het witte goud voor Passau. Tegenwoordig wordt de Donau hier vooral door riviercruiseschepen en excursieboten bevaren. Vanaf de bedevaartkerk Mariahilf of vanop de Ludwigsteig naar de Veste Oberhaus heeft u het beste uitzicht op de fraaie oude binnenstad.
De top bezienswaardigheden van Passau zijn de barokke Sankt Stephan dom (met wellicht het grootste orgel ter wereld en elke dag orgelconcerten),
het Glasmuseum, het museum voor moderne en hedendaagse kunst en de imposante vesting Veste Oberhaus, hoog boven de stad gelegen aan de andere oever van de Donau.
De prinsbisschoppen heersten van hieruit over de stad en incasseerden de taksen en tolgelden. Je kan ofwel te voet ofwel met een toeristisch busje naar de vesting. De klim is stevig en loopt over het Duits-Tsjechische lange afstand wandelpad Goldsteig (zie hieronder).
En laat tenslotte zeker niet na door de smalle straatjes en langs de pleinen van de stad te lopen. En te genieten van Beierse gastronomie.
Passau is vlot bereikbaar met de trein en meer bepaald via de snelle ICE-verbindingen.
De Goldsteig in Beieren en Bohemen
Met 660 kilometer is de Goldsteig de langste en meest gevarieerde kwaliteitswandelroute van Duitsland. De naam verwijst naar het witte zout, dat hier voor de bewoners (en vooral voor de heersers) het witte goud was.
Naast het hoofdtraject zijn er ongeveer 840 kilometer aan lussen, alternatieven en toegangswegen in Oost-Beieren en Bohemen (Tsjechië). Met aanloop- en verbindingswegen erbij, zorgt dat voor een 2.000 km lang internationaal wandelroutenetwerk met 13 grensovergangen tussen Duitsland en Tsjechië. Een uitstekend bewegwijzeringssysteem, schilderachtige natuurlandschappen, wandelvriendelijke accommodatie en eet- en drinkgelegenheden, maken de Goldsteig tot een van de “Top Trails of Germany”. De Goldsteig loopt door vijf natuurparken, het Nationale Park Beierse Woud en het Nationale Park Šumava.
De bomen en het glas van het Beierse Woud
Na stads- en andere toeristische wandelingen is het tijd om met de natuur kennis te maken. Een ideale en educatieve manier om dit te doen is het Boomtoppen Pad Neuschönau. Zowat 50 km ten noorden van Passau en vlakbij de grens met Tsjechië. Het Tsjechisch is in deze grensstreek trouwens een van de voertalen.
Het pad loopt over een afstand van 1.3 km op een hoogte van 8 tot 25 meter tussen en boven de boomtoppen. Er zijn talrijke infopanelen onderweg over de fauna en de flora en er zijn ook gidsen van het Nationaal Park beschikbaar. Op het einde van het pad bevindt zich een 44 meter hoge toren waar men over een serpentine pad helemaal naar boven kan klimmen. Met (als het weer het toelaat) een superpanorama over de Beierse en Boheemse woud.
Info: Baumwipfelpfad Neuschönau
Het Beierse en Boheemse Woud en Silezië zijn onlosmakelijk verbonden met glas en kristal. Naast de collectie Boheems glas in het Glasmuseum van Passau, is een bezoek aan Glasmuseum van Frauenau een absolute must. Trek hiervoor alvast een paar uurtjes uit. De moderne architectuur van het museumgebouw laat aan de buitenkant zien dat hier eigentijds en vernieuwend wordt gewerkt. De architecturale enscenering van de tentoonstelling is te bewonderen op 1.300 m² tentoonstellingsruimte in de rotonde.
Je maakt hier een reis door de fascinerende wereld van glas. Het materiaal wordt al duizenden jaren gebruikt om artistieke en functionele objecten te creëren. Wat glas zo bijzonder maakt, ontdekken de bezoekers van het Glasmuseum tijdens een wandeling door de cultuurgeschiedenis van glas, vanaf het begin in Mesopotamië tot nu. Naast de permanente tentoonstelling presenteert het Glasmuseum speciale tentoonstellingen met internationale kunstenaars.
Info: Glasmuseum Frauenau
Wandelen door het Beierse Woud rond Lam
Deze voormiddag is het tijd voor een wandeling met wat hoogtemeters rond het kuuroord Lam, een gemeente die deel uitmaakt van de Landkreis Cham (wat wij een kanton of arrondissement zouden noemen) en grenst aan Tsjechië. In de tweede wereldoorlog werd dit gebied geannexeerd door Duitsland omdat hier de Sudeten Duitsers leefden.
De gemeente Lam en deelgemeenten/dorpen Lohberg en Arrach bieden een uitgebreid netwerk aan thematische wandelwegen aan (met bijhorende kaarten). Eenvoudig bewegwijzerd als La1, La2 of Ar3, Ar4 of Lo5, Lo6 enz. Wij volgen een van de La wegen (vanuit Lam dus) en die voert ons deels langs weiden door de open vlakte, deels door het bos naar het plaatsje Vörderod. Het parcours biedt ons mooie uitzichten over de Duitse en Tsjechische toppen van het Nationaal Park. Onze middagstop is de 786 meter hoog gelegen woudboerderij Zum Odbauern. Waar men in gastenkamers kan verblijven en genieten van typische gerechten uit het Beierse Woud. De meesten van onze groep laten zich verleiden door Käsespätzle, verse deegwaren met kaas overbakken en met geroosterde ui er bovenop.
Info: Zum Odbauern
Na de middag is het tijd om kennis te maken het een moerassig natuurgebied in de deelgemeente Arrach. Het Arrach Moor is slechts 10 hectaren groot maar bezit een unieke fauna en flora en is sinds 1995 een beschermd natuurgebied. Door educatief pad met heel wat infoborden loopt over vlonderpaden door het moeras.
Info: Arrach Moor
Algemene info over Lam en omgeving: Lamer Winkel
Specifieke info over wandelen: Lamer Winkel Wandern
Zilver en fluormijn
We sluiten onze namiddag af met een bezoek aan het Bergwerk Fürstenzeche. Opgericht in 1463 is het een van oudste zilvermijnen in het Beierse Woud. Sinds 2024 is de mijn, na vele jaren sluiting, opnieuw toegankelijk voor via geleide bezoeken. Uitgedost met stevige veiligheidshelm, die achteraf absoluut noodzakelijk blijkt te zijn, kunnen we afdalen in de mijn en door de nauwe en lage gangen wandelen. Onderweg maken we kennis met de originele werktuigen en verschillende mineralen.
Info: Bergwerk Fürstenzeche
Andere wandelmogelijkheden in het Nationaal Park Bayerische Wald
Alle wandelmogelijkheden in het Beierse Woud opsommen is onbegonnen werk. Daarvoor verwijzen we naar de website van het Nationaal Park zelf, de verschillende regio’s en gemeenten en tenslotte de Duitse Nationale Dienst voor Toerisme. Maar naast de bekende Goldsteig verdienen een aantal belangrijke lange afstand paden toch wel aandacht.
Pandurensteig – Avontuurlijke en schilderachtige170 km lange route van Waldmünchen naar Passau
Traumpfad Ilz – Dit van de televisie bekende pad is 90 km lang en loopt van de bron in het Rachelsmoeras tot de monding in de Donau
Gunthersteig – Pelgrim pad van 160 km van Niederalteich in Beieren naar het Tsjechische Blatná (genoemd naar de volksheilige St. Gunther)
Donau Panoramaweg – In 10 dag-etappes begeleidt deze route de Donau door Ostbayern naar Passau.
Tijdens deze verkenningsreis verbleven we in de volgende hotels:
Premier Inn Passau Weisser Hase
https://www.hotel-hofbraeuhaus.de/ (Bodenmais)
Voor wie het Beierse Woud wil ontdekken met de bus, is het Bayerwald Tagesticket dé oplossing. Sinds september 2021 geldt er een uniform tarief voor het busvervoer in de vier districten. Waaronder een aantal speciale wandelbussen. Er zijn ook andere aantrekkelijke ticketaanbiedingen, zoals een 9 uren dagkaart of een districtsnetwerkkaart. Perfect te combineren met de Regional Bahn van de Duitse spoorwegen. De BahnCard en het Bayernticket worden nu overal aanvaard en er zijn kortingen voor senioren en meerdere ritten..
Veel informatie over actieve vakanties in Duitsland vindt men vanzelfsprekend op de site van de Duitse Nationale Dienst voor Toerisme.
Reportage: Gilbert Roels